Καναδοί επιστήμονες ανακάλυψαν ίχνη πρωτόγονων ζώων που
έζησαν πριν από 585 εκατομμύρια χρόνια, γεγονός που μεταθέτει κατά 30
εκατομμύρια χρόνια πιο πίσω την ημερομηνία εμφάνισης των ζωικών οργανισμών.
Πριν την ανακάλυψη, η αρχαιότερη γνωστή μορφή ζωής είχε βρεθεί στη Ρωσία και
ήταν ηλικίας 555 εκατομμυρίων ετών.
Οι ερευνητές του Τμήματος Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου της
Αλμπέρτα, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό Science, ανακάλυψαν
στην Ουρουγουάη, σε ιζήματα από φερτές ύλες, απολιθωμένα αποτυπώματα από ζώα
μήκους ενός εκατοστού, που έμοιαζαν με γυμνοσάλιαγκες.
Το πρωτόγονο ζώο διακρίνεται από άλλες απλές έμβιες μορφές
εκείνης της εποχής, καθώς είχε ήδη αναπτύξει μία ξεχωριστή συμμετρία στο σώμα
του, με το πάνω μέρος του να διακρίνεται από το κάτω, ενώ άφηνε και διακριτά
ίχνη, καθώς εκινείτο στο βυθό των ρηχών θαλασσών. Το ζώο, που εκτιμάται ότι
τρεφόταν με οργανικές ύλες από τον ωκεανό, είχε μαλακό σώμα, γι' αυτό δεν έχουν
διασωθεί απολιθώματα του ίδιου, παρά μόνο των ιχνών που άφηνε με την κίνησή του.
Οι καπνιστές μπορεί μελλοντικά να εμβολιάζονται κατά της
νικοτίνης, πράγμα που θα μειώνει την ποσότητά της που απορροφάται από τον
οργανισμό και φθάνει στον εγκέφαλο. Έτσι θα «αναισθητοποιούνται» όσον αφορά την
απόλαυσή της, με αποτέλεσμα να μπορούν να κόψουν πιο εύκολα το κάπνισμα.
Αμερικανοί ερευνητές έκαναν ήδη τις πρώτες επιτυχείς δοκιμές
σε πειραματόζωα (ποντίκια) και έδειξαν ότι τα επίπεδα της νικοτίνης στον
εγκέφαλό τους μειώθηκαν κατά 85% μετά τον εμβολιασμό, ο οποίος δημιουργεί
μονοκλωνικά αντισώματα που εμποδίζουν την είσοδο της νικοτίνης στην κυκλοφορία
του αίματος στον οργανισμό και, τελικά, στον εγκέφαλο. Έτσι, το εμβόλιο, για το
οποίο φαίνεται να αρκεί μία μόνο δόση, προλαμβάνει να καθαρίζει το αίμα από τη νικοτίνη,
πριν αυτή έχει οποιαδήποτε βιολογική επίδραση. Δεν είναι πάντως ακόμα δεδομένο,
αν η μείωση κατά 85% θα μπορούσε να επαναληφθεί και στους ανθρώπους και κατά
πόσο θα ήταν αρκετή για να κόψει κανείς το τσιγάρο.
Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κορνέλ, που δημοσίευσαν τη
σχετική μελέτη στο ιατρικό περιοδικό Science Translational Medicine, διευκρίνισαν
ότι θα χρειαστούν ακόμα αρκετά χρόνια ερευνών προτού το εμβόλιο δοκιμαστεί σε
ανθρώπους. Δήλωσαν όμως αισιόδοξοι ότι, όταν αυτό συμβεί, θα υπάρξουν σημαντικά
οφέλη για τους καπνιστές και θα τους απαλλάξει, αν το θέλουν, από την χρόνια
εξάρτησή τους από τη νικοτίνη. Σε επόμενο στάδιο, το εμβόλιο θα δοκιμαστεί σε
αρουραίους και μετά σε πιθήκους, πριν έρθει η σειρά των ανθρώπων.
Και άλλες ερευνητικές ομάδες μελετούν τη δημιουργία ανάλογων
αντικαπνιστικών εμβολίων, όμως γενικά έχουν αποτύχει, επειδή η
αποτελεσματικότητά τους εξαντλείται σε λίγες μόνο εβδομάδες και πρέπει να
γίνουν νέοι εμβολιασμοί. Όμως η νέα μέθοδος ακολουθεί μία διαφορετική προσέγγιση,
δημιουργώντας ένα «γενετικό εμβόλιο». Ένας γενετικά τροποποιημένος ιός (ώστε να
είναι αβλαβής), που περιέχει «οδηγίες» για τη δημιουργία αντισωμάτων κατά της
νικοτίνης, εισάγεται στα κύτταρα του ήπατος, όπου αρχίζει η μαζική αναπαραγωγή
τους.
Ακριβώς επειδή η τεχνική βασίζεται σε εισαγωγή ιών και σε
γενετική τροποποίηση, πρέπει προηγουμένως να διασφαλιστεί ότι δεν τίθεται
οποιοδήποτε θέμα ασφάλειας για τους ανθρώπους. Από την άλλη, ίσως στο μέλλον
ανακύψει ηθικό δίλημμα, στην περίπτωση που προταθεί ο αντι-νικοτινικός εμβολιασμός
των ανθρώπων ήδη από την παιδική ηλικία, προτού καν καπνίσουν. Οι έρευνες έχουν
δείξει ότι το 70% έως 80% των καπνιστών που το κόβουν, μέσα σε έξι μήνες το
έχουν ξαναρχίσει.
Η Google παρουσίασε χθες στο Σαν Φρανσίσκο την πρώτη γενιά
ενός ζευγαριού φουτουριστικών γυαλιών με ενσωματωμένη κάμερα και σύνδεση στο διαδίκτυο
και τα οποία θα κυκλοφορήσουν στην αγορά ύστερα από δυο χρόνια και πλέον. Ο
συνιδρυτής της Google Σέρτζι Μπριν, παρουσίασε τα γυαλιά αυτά στην ετήσια συνάντηση
των δημιουργών εφαρμογών για συσκευές πληροφορικής, στο Σαν Φρανσίσκο.
Αλεξιπτωτιστές έκαναν επίδειξη του νέου προϊόντος
βιντεοσκοπώντας και μεταδίδοντας απευθείας, μέσω των γυαλιών τους, την πτήση
και στη συνέχεια την προσγείωσή τους στη στέγη του Συνεδριακού Κέντρου του Σαν
Φρανσίσκο. «Είμαι πολύ χαρούμενος που το σχέδιο αυτό πήγε καλά. Δεν το
περίμενα», δήλωσε ο Μπριν πριν παρουσιάσει ένα δείγμα Explorer των γυαλιών
Google που οι δημιουργοί εφαρμογών συσκευών πληροφορικής μπορούν να αγοράσουν
για 1.500 δολάρια. Το μοντέλο αυτό της πρώτης γενιάς θα είναι διαθέσιμο στις αρχές
του 2013, πριν από την κυκλοφορία στο εμπόριο, ένα χρόνο αργότερα, ενός
μοντέλου για το ευρύ κοινό.
Τα γυαλιά Google είναι εφοδιασμένα με ενσωματωμένη κάμερα
και μικρόφωνο και μπορούν να συνδεθούν με το διαδίκτυο μέσω wifi ή Bluetooth.
Μικρά κείμενα και μηνύματα μπορούν να εμφανίζονται σε μίνι οθόνες στους φακούς
των γυαλιών. Ο συνιδρυτής της Google τόνισε ότι ο ίδιος φορά τον περισσότερο
καιρό ένα πρωτότυπο των γυαλιών Google και ότι η ομάδα του στους κόλπους της
εταιρείας, η ΧLab, επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες της τεχνολογικής αυτής
εφαρμογής.
Το διαστημόπλοιο Voyager 1, που εκτοξεύθηκε το 1977,
πρόκειται να εγκαταλείψει σύντομα τα όρια του ηλιακού μας συστήματος,
ανακοίνωσε η ΝΑSA. Ωστόσο, η διαστημική υπηρεσία των ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να
δηλώσει με σαφήνεια πότε το μικρό διαστημικό σκάφος θα διασχίσει την μεθόριο
αυτή και θα γίνει το πρώτο αντικείμενο ανθρώπινης κατασκευής που θα ταξιδεύσει
στο διαστρικό χώρο.
«Οι νόμοι της φυσικής συμβάλλουν ώστε μία ημέρα ο Voyager 1
θα γίνει το πρώτο αντικείμενο που κατασκευάσθηκε από ανθρώπινο χέρι να εισέλθει
στο διαστρικό χώρο, αλλά δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς», εξηγεί ο Εντ Στόουν,
επιστημονικός υπεύθυνος του Voyager. «Τα τελευταία δεδομένα που διαθέτουμε
υποδεικνύουν πως το Voyager 1 βρίσκεται αναμφίβολα σε μία νέα περιοχή του
ηλιακού συστήματος όπου το περιβάλλον μεταβάλλεται ταχύτατα», προσθέτει ο ίδιος
στην ανακοίνωση που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Εργαστηρίου Προώθησης (JPL)
της NASA, το οποίο είναι υπεύθυνο για την αποστολή.
Το διαστημόπλοιο συναντά στην πορεία του όλο και περισσότερα
σωματίδια με φορτία με ενέργεια πολύ μεγαλύτερης έντασης, τα οποία προέρχονται
από σημεία επέκεινα του ηλιακού μας συστήματος, δείγμα του ότι πλησιάζει προς
τα απώτατα όριά του. «Είναι πραγματικά απίστευτο, πλησιάζουμε στη μεθόριο του
ηλιακού μας συστήματος», τονίζει έμπλεος χαράς ο επιστήμονας.
Το Voyager βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17,8 εκατομμυρίων
χιλιομέτρων από τη Γη. Τα σήματα που αποστέλλει απαιτούν 16 ώρες και 38 λεπτά
για να φθάσουν στις τεράστιες κεραίες λήψης του δικτύου επικοινωνίας με το
απώτερο διάστημα της NASA. «Από τον Ιανουάριο του 2009 έως τον Ιανουάριο του
2012 υπήρξε μία σταδιακή αύξηση περίπου 25% των γαλαξιακών ακτινοβολιών που
συναντούσε το διαστημόπλοιο», τονίζει ο Εν Στόουν. «Πιο πρόσφατα παρατηρήσαμε
μία ταχύτερη επιτάχυνση ενός τμήματος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος και από
τις 7 Μαΐου οι κοσμικές ακτινοβολίες αυξάνονται κατά 5% εβδομαδιαίως», πρόσθεσε
ο ίδιος, τονίζοντας πως αυτό αποτελεί ένα επιπλέον τεκμήριο πως το διαστημικό σκάφος
προσεγγίζει τα όρια του ηλιακού συστήματος.
«Όταν οι δύο Voyager είχαν εκτοξευθεί (με διάλειμμα ενός
μηνός) το 1977, η διαστημική εποχή δεν αριθμούσε παρά μόλις 20 χρόνια», τονίζει
ο Στόουν. Τα δύο διαστημόπλοια βρίσκονται σε καλή κατάσταση και το Voyager 2
σήμερα βρίσκεται σε απόσταση πάνω από 14,7 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον
Ήλιο.
Η καθημερινή κατανάλωση καφέ με μέτρο μπορεί να λειτουργήσει
προστατευτικά για την καρδιά, σύμφωνα με μία νέα έρευνα Αμερικανών επιστημόνων.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο
καρδιολογικό περιοδικό Circulation: Heart Failure, ανέφεραν ότι πολλοί είναι οι
παράγοντες κινδύνου για την καρδιά, αλλά ο καφές δεν φαίνεται να ανήκει σε
αυτούς. «Όπως με τόσα άλλα πράγματα που καταναλώνουμε, αυτό που έχει τελικά
σημασία, είναι πόσο καφέ πίνουμε», δήλωσαν.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τα ευρήματα πέντε μεγάλων μελετών
για τη σχέση καφέ – καρδιάς που είχαν γίνει μεταξύ 2001 – 2011 και αφορούσαν
περίπου 140.000 άτομα. Σύμφωνα με τους Αμερικανούς επιστήμονες, η κατανάλωση
έως τεσσάρων φλιτζανιών καφέ τη μέρα μπορεί να μειώσει έως κατά 11% τον κίνδυνο
για την καρδιά. Από τους 5 καφέδες και πάνω, δεν φαίνεται να υπάρχει κανένα
όφελος, αντίθετα η κατανάλωση εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία.
Η νέα μελέτη έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενες που έχουν
δείξει ότι είναι δυνατό ο καφές σε κάποιο βαθμό να προστατεύσει από ασθένειες
όπως ο διαβήτης τύπου 2, το Πάρκινσον, η άνοια, ο καρκίνος του ήπατος, η
κατάθλιψη κ.α. Αν και ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων, όπως οι έγκυες γυναίκες,
θα πρέπει να αποφεύγουν τον καφέ, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι
μπορούν άνετα να τον απολαμβάνουν – αρκεί να μην το παρακάνουν.
Οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει πλήρως τον μηχανισμό
μέσω του οποίου ο καφές μπορεί να κάνει καλό στην καρδιά. Μία πιθανή αιτία
είναι η ύπαρξη αντιοξειδωτικών ουσιών στο εν λόγω ρόφημα, οι οποίες
προστατεύουν τα κύτταρα. Από την άλλη, όμως, άλλοι ειδικοί δήλωσαν ότι δεν
έχουν πειστεί πως οι άνθρωποι πρέπει να πίνουν καφέ για να ωφελήσουν την καρδιά
τους.
Η μελέτη ενός κοινού ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος με τη βοήθεια
ηλεκτρονικού υπολογιστή μπορεί να εντοπίσει στον εγκέφαλο παιδιών ηλικίας ακόμα
και μόλις δύο ετών το «αποτύπωμα» του αυτισμού, σύμφωνα με μία νέα έρευνα
επιστημόνων από τις ΗΠΑ. Η μελέτη υπόσχεται μία πιο αντικειμενική μέθοδο
πρόωρης διάγνωσης, που θα συμβάλει στην καλύτερη αντιμετώπιση της πολύπλοκης
αναπτυξιακής διαταραχής του αυτισμού.
Οι ερευνητές του Νοσοκομείου Παίδων της Βοστόνης, που
δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο ιατρικό περιοδικό BMC Medicine, μελέτησαν την
ηλεκτρική δραστηριότητα στον εγκέφαλο περίπου 1.000 παιδιών ηλικίας 2 – 12 ετών.
Οι επιστήμονες κατάφεραν με τη βοήθεια ειδικών υπολογιστικών αλγορίθμων που
είχαν αναπτύξει να διακρίνουν εκείνα τα παιδιά που όντως είχαν αυτισμό από τα
υπόλοιπα που δεν είχαν ανάλογο πρόβλημα. Το ποσοστό επιτυχίας της διάγνωσης
κυμάνθηκε στο 90%. Το αυτιστικό «αποτύπωμα» αφορά πρωτίστως μειωμένες συνδέσεις
ανάμεσα ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, ιδίως στο αριστερό ημισφαίριο που
ρυθμίζει και την ανάπτυξη της γλώσσας.
Ο αυτισμός δεν θεωρείται πλέον μία μεμονωμένη πάθηση, αλλά
ένα ευρύ φάσμα διαταραχών με μια ποικιλία συμπτωμάτων και βαθμού σοβαρότητας.
Συνήθως, τ’ αυτιστικά παιδιά δυσκολεύονται να βγουν από τον κόσμο τους και να
επικοινωνήσουν με τους γύρω τους. Η διάγνωση συχνά αργεί κι ένας ασθενής μπορεί
επί χρόνια να μην έχει διαγνωστεί κατάλληλα. Η έως τώρα διάγνωση κατά κύριο
λόγο βασίζεται στην υποκειμενική κρίση των γιατρών, καθώς δεν υπάρχουν
αντικειμενικοί βιοδείκτες ή ακριβείς απεικονιστικές τεχνικές.
Οι ερευνητές σκοπεύουν να επαναλάβουν τα πειράματά τους με
μία δεύτερη ομάδα παιδιών που πάσχουν από το σύνδρομο Άσπεργκερ, που θεωρείται
μία πιο ήπια μορφή αυτισμού. Συνήθως, οι άνθρωποι με Άσπεργκερ έχουν νοημοσύνη
υψηλότερη του μέσου όρου και δυσκολεύονται λιγότερο να μιλήσουν σε σχέση με τους
υπόλοιπους αυτιστικούς.
Η τεχνική υπολογιστικής ανάλυσης του εγκεφαλογραφήματος
μπορεί επίσης, κατά τους Αμερικανούς ερευνητές, να κάνει έγκαιρη διάγνωση κατά
πόσο τα μικρότερα αδέλφια ενός παιδιού με αυτισμό κινδυνεύουν κι αυτά να
εμφανίσουν ανάλογη διαταραχή (ένα τυπικό άγχος σε μία οικογένεια που έχει ήδη
ένα αυτιστικό παιδί). Ακόμα η νέα μέθοδος μπορεί, σε επόμενο στάδιο, να
βοηθήσει στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας που έχουν οι διάφορες
θεραπευτικές τεχνικές για τον αυτισμό.
Η στάθμη των θαλασσών του πλανήτη μπορεί να αυξηθεί αρκετά
μέτρα μέσα στους επόμενους αιώνες, αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί αμείωτη,
σύμφωνα με μία νέα έρευνα Γερμανών επιστημόνων. Η συγκεκριμένη έρευνα είναι η
πρώτη που προχωρά σε τόσο μακρόχρονη πρόβλεψη αναφορικά με το επίπεδο των
ωκεανών. Η μελέτη, από επιφανείς Ευρωπαίους κλιματολόγους, βασίζεται σε
παρατηρήσεις για την άνοδο των θαλασσών κατά την τελευταία χιλιετία, καθώς και
σε σενάρια (μοντέλα) σχετικά με το επίπεδο των μελλοντικών εκπομπών «αερίων του
θερμοκηπίου».
Οι ερευνητές, που δημοσίευσαν το πόρισμα των μελετώ τους στο
επιστημονικό περιοδικό Nature, αναγνωρίζουν πάντως ότι είναι δύσκολο να γίνουν
προβλέψεις για την μελλοντική άνοδο των υδάτων, καθώς απαιτείται πολύς χρόνος
έως ότου λιώσουν οι πάγοι της Γης και οι τεράστιες μάζες νερού αντιδράσουν στην
άνοδο της θερμοκρασίας. Εκτιμούν ωστόσο ότι ακόμα και σχετικά χαμηλά επίπεδα ανόδου
της θερμοκρασίας θα οδηγήσουν (έστω και όχι στον 21ο αιώνα) σε
σημαντική άνοδο της στάθμης των ωκεανών. Επισημαίνουν επίσης ότι κάθε συγκράτηση
της ανόδου της θερμοκρασίας αποτελεί μεγάλο κέρδος και οδηγεί σε αντίστοιχη
συγκράτηση της ανόδου των θαλασσών.
Έτσι, όπως προβλέπουν, έχει μεγάλη διαφορά αν η άνοδος της
θερμοκρασίας θα είναι 1,5 ή δύο βαθμοί Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά
επίπεδα. Στην πρώτη –και πιο αισιόδοξη– περίπτωση, η άνοδος των θαλασσών θα
μπορούσε να περιοριστεί στο μισό έως το 2.300 (έως ενάμισι μέτρο) σε σχέση με
το πιο απαισιόδοξο σενάριο της ανόδου της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς (άνοδος
υδάτων έως 2,7 μέτρα), σε σχέση με το επίπεδο του 2000. Αν όμως –στο ακόμα
χειρότερο σενάριο– τελικά η θερμοκρασία ανέβει κατά τρεις βαθμούς, τότε θα
πρέπει να αναμένεται άνοδος των θαλασσών κατά δύο έως πέντε μέτρα κατά μέσο
όρο, με πιο πιθανή μια μέση άνοδο 3,5 μέτρων.
Όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές ακόμα και μία άνοδος των
υδάτων της Γης κατά ένα μέτρο είναι αρκετή για να δημιουργήσει σοβαρά
προβλήματα σε νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού ή σε όσες (π.χ. Μπαγκλαντές)
βρίσκονται σε Δέλτα ποταμών, ενώ ακόμα και παραθαλάσσιες ανεπτυγμένες
μεγαλουπόλεις, όπως η Νέα Υόρκη, θα κινδυνεύουν πλέον με συνεχείς πλημμύρες, με
μέση συχνότητα μία κάθε τρία χρόνια, έναντι μόλις μία ανά αιώνα μέχρι σήμερα.
Η άνοδος των ωκεανών προκαλείται τόσο από το λιώσιμο των
πάγων όσο και στην θερμική διόγκωση των υδάτων, καθώς αυτά απορροφούν αυξημένη θερμότητα.
Οι προηγούμενες επίσημες προβλέψεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την
Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το 2007, έκαναν λόγο για αναμενόμενη άνοδο των θαλασσών
κατά 60 εκατοστά έως το 2100, όμως αυτή η πρόβλεψη δεν έπαιρνε υπόψη την
επιτάχυνση του λιωσίματος των πάγων, που παρατηρείται στο μεταξύ. Η νέα γερμανική
μελέτη –αν και αναγνωρίζει την εγγενή αβεβαιότητα που έχουν τέτοια μοντέλα
πρόβλεψης– θεωρεί ότι δίνει μία πιο αξιόπιστη εκτίμηση για το τι μπορεί να
συμβεί στις θάλασσες του πλανήτη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Δυσοίωνες προβλέψεις
για τις ΗΠΑ
Μία δεύτερη μελέτη, στο ίδιο επιστημονικό περιοδικό, που έκαναν
ερευνητές της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, διαπίστωσε για πρώτη φορά ότι η
άνοδος της στάθμης των θαλασσών στην ανατολική ακτή της χώρας είναι όχι μόνο
μεγαλύτερη σε σχέση με τη δυτική ακτή, αλλά και τέσσερις φορές ταχύτερη σε
σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μεγάλες ανησυχίες
για το απώτερο μέλλον παράκτιων πόλεων όπως η Νέα Υόρκη και η Βοστόνη.
Οι ηλικιωμένοι που δεν έχουν πολλές ανησυχίες και στρες είναι
ενδεχομένως καλύτερα προστατευμένοι απέναντι στην εξέλιξη της νόσου του
Αλτσχάιμερ σε σχέση με τους συνομηλίκους τους που υφίστανται ψυχολογική πίεση.
Ενώ το στρες από μόνο του δεν θεωρείται ικανό να προκαλέσει Αλτσχάιμερ, μπορεί
ωστόσο να επιταχύνει το είδος του εκφυλισμού των εγκεφαλικών κυττάρων που
οδηγεί στα συμπτώματα της άνοιας, σύμφωνα με Αργεντινούς ερευνητές που
συμμετείχαν σε πρόσφατο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Νευρολογικής Εταιρίας στην
Πράγα.
Οι ερευνητές ανακοίνωσαν ότι αυτός είναι αρκετός λόγος για
να δοθεί περισσότερη προσοχή στην ψυχική υγεία των ηλικιωμένων. Στο συμπέρασμα
αυτό κατέληξαν αφού εξέτασαν 107 ασθενείς με ήπια συμπτώματα της νόσου και
ηλικία, κατά μέσον όρο, τα 72 χρόνια.
Όπως προέκυψε, το 73% των ασθενών με Αλτσχάιμερ βρίσκονταν
κάτω από έντονο ψυχολογικό στρες, συχνά εξαιτίας του θανάτου ενός συντρόφου ή
παιδιού ή τους είχε συμβεί ένα περιστατικό βίας όπως ένα τροχαίο ή μια επίθεση,
όχι τόσο με σωματικές επιπτώσεις όσο με ψυχολογικές. Μόνο το 24% εκείνων που
εντάχθηκαν στην ομάδα ελέγχου είχαν βιώσει παρόμοια περιστατικά.
Το Αλτσχάιμερ θεωρείται ότι είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας
στον κόσμο και οι παράγοντες κινδύνου είναι η ηλικία, η υπέρταση, ο διαβήτης, η
σωματική και πνευματική νωθρότητα. Σύμφωνα με την ομάδα των Αργεντινών
επιστημόνων, ο αντίκτυπος περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως το στρες, στην
εμφάνιση του Αλτσχάιμερ, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Το γιαούρτι ίσως να συμπλήρωνε το μενού των Βορειοαφρικανών
πριν από 7.000 χρόνια, σύμφωνα με μια καινούργια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό
περιοδικό Nature. Ίχνη λιπαρών ουσιών από γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν
υποστεί ζύμωση βρέθηκαν σε κεραμικά θραύσματα, γεγονός που πιθανόν υποδηλώνει
ότι οι κάτοικοι της περιοχής είχαν βρει τρόπο να αντιμετωπίσουν τη δυσανεξία
στη λακτόζη, το βασικό σάκχαρο του γάλακτος.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον βιομοριακό αρχαιολόγο
Ρίτσαρντ Έβερσεντ και την αρχαιολόγο Τζούλι Ντουν από το Πανεπιστήμιο του
Μπρίστολ, ανέλυσαν την κεραμική από τη βραχοσκεπή Τακαρκόρι –βρίσκεται στην
οροσειρά Ακακούς της νοτιοδυτικής Λιβύης–, η οποία χρονολογείται από το 5200
έως το 3000 π. Χ. Αν και σήμερα αποτελεί τμήμα της Σαχάρας, το τοπίο πριν από
7.000 χρόνια ήταν εντελώς διαφορετικό: καταπράσινο, με βλάστηση που μπορούσε να
συντηρήσει γαλακτοφόρα ζώα.
Η βραχοσκεπή Τακαρκόρι, καθώς και άλλες παρόμοιες τοποθεσίες
της περιοχής, φιλοξενούν βραχογραφίες με ζωηρά και ποικίλα χρώματα, που
απεικονίζουν βοοειδή, κάποια με μαστούς, ακόμα και παραστάσεις ανθρώπων που
αρμέγουν αγελάδες. Η χρονολόγησή τους ωστόσο είναι σχεδόν αδύνατη. Στις ίδιες
θέσεις, οι αρχαιολόγοι βρήκαν επίσης τμήματα οστών από εξημερωμένα βοοειδή,
ωστόσο τα ευρήματα αυτά δεν δείχνουν αν τα χρησιμοποιούσαν για κρέας, γαλακτοκομικά
προϊόντα ή για κάτι άλλο.
Οι ερευνητές μελέτησαν 81 θραύσματα, από τα οποία τα 29
περιείχαν λίπη και περίπου τα μισά από αυτά λιπαρές ουσίες από γαλακτοκομικά
προϊόντα. Από τις αναλύσεις βρέθηκαν επίσης ότι τα λιπαρά γάλακτος προέρχονταν
από διάφορα φυτά, συνεπώς οι άνθρωποι που τα άρμεγαν μάλλον τα μετακινούσαν
πολύ. «Θα πρέπει να τα έβοσκαν πάνω – κάτω στα βουνά, ανάλογα με την εποχή»,
δηλώνει στο περιοδικό ο Έβερσεντ.
Ο Μαρκ Τόμας, γενετιστής από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου,
χαρακτηρίζει το εύρημα «συναρπαστικό». Εικάζει μάλιστα ότι οι μεταλλάξεις που
επιτρέπουν στους ενήλικες να αφομοιώνουν τη λακτόζη και οι οποίες προέκυψαν
πριν από περίπου 6.000 χρόνια στην Ευρώπη και αργότερα επεκτάθηκαν και στην
Αφρική, θα πρέπει να προσέφεραν μοναδικό πλεονέκτημα στους ανθρώπους που ζούσαν
σε περιοχές οι οποίες μαστίζονταν από την ξηρασία. Γιατί το φρέσκο γάλα είναι
μια πολύ καλή πηγή αμόλυντου υγρού και οι άνθρωποι που μπορούσαν να το χωνέψουν
θα ήταν καλύτερα ενυδατωμένοι από εκείνους που δεν διέθεταν το κατάλληλο
ένζυμο, τη λακτάση.
Νέα στοιχεία έρχονται να ενισχύσουν την πεποίθηση των
επιστημόνων ότι, εκτός από τη Γη, η οποία είναι ο μόνος πλανήτης του ηλιακού
συστήματος που διαθέτει μεγάλα υδάτινα αποθέματα στο εσωτερικό του, και ο Άρης
κάποτε είχε αφθονία νερού στα έγκατά του. Αν και έως τώρα έχουν συσσωρευτεί
αρκετές ενδείξεις για το ότι παλιά υπήρχαν μεγάλες ποσότητες νερού στην επιφάνεια
του Κόκκινου Πλανήτη, μέχρι τώρα πιστευόταν ότι το εσωτερικό του ήταν άνυδρο – μία
αντίληψη που τώρα μάλλον ανατρέπεται.
Επιστήμονες του Ινστιτούτου Κάρνεγκι, που έκαναν τη σχετική
δημοσίευση στο γεωλογικό περιοδικό Geology, ανέλυσαν το περιεχόμενο δύο
μετεωριτών αρειανής προέλευσης που ανακαλύφθηκαν στη Γη. Οι μετεωρίτες, οι
οποίοι πιστεύεται ότι προέρχονται από τον μανδύα του Κόκκινου Πλανήτη (δηλαδή
από το εκτεταμένο γεωλογικό στρώμα μεταξύ του φλοιού και του πυρήνα),
εκτινάχθηκαν από τον Άρη πριν από περίπου 2,5 εκατομμύρια χρόνια και κατέληξαν
στη Γη παγιδευμένοι από τη βαρύτητά της.
Αναλύοντας γεωχημικά τη σύνθεση των δύο μετεωριτών, οι
γεωλόγοι συμπέραναν ότι ο μανδύας του Άρη, σε ορισμένα σημεία, πρέπει να
περιείχε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που έχουν υποθέσει ως τώρα οι
επιστήμονες, σε σημείο που να μην διέφερε από την ποσότητα των υπόγειων υδάτων
της Γης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το νερό υπήρχε ήδη από την αρχική φάση
σχηματισμού του Άρη και έκτοτε ο πλανήτης διατήρησε την ικανότητά του να
διακρατεί αποθέματα νερού στο εσωτερικό του.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Αμερικανών ερευνητών, ο
μανδύας του Άρη περιείχε 70 έως 300 μέρη νερού (ppm) ανά εκατομμύριο.
Συγκριτικά, το ανώτερο στρώμα του μανδύα της Γης περιέχει κατά προσέγγιση 50
έως 300 μέρη νερού ανά εκατομμύριο. Τα ηφαίστεια θεωρούνται ο κύριος μηχανισμός
μέσω του οποίου το νερό του Άρη ανέβαινε από τα έγκατα του πλανήτη προς την
επιφάνειά του. Τα νέα στοιχεία ενισχύουν επίσης την άποψη ότι, αφού υπήρχε τόσο
νερό, είναι πολύ πιθανό να υπήρχαν κάποτε κάποιες μορφής ζωής -όχι κατ’ ανάγκην
νοήμονες!- στον γειτονικό πλανήτη. Και δεν αποκλείεται να υπάρχουν ακόμα, αν
τουλάχιστον κρίνει κανείς από την ανθεκτικότητα των γήινων μικροοργανισμών.
Η Greenpeace ξεκίνησε χθες από τη Διάσκεψη για την Αειφόρο
Ανάπτυξη Ρίο+20 μια νέα εκστρατεία, στην οποία θα συμμετάσχουν ηθοποιοί, σκηνοθέτες,
αστέρες της μουσικής και επιχειρηματίες, για να παραμείνει η Αρκτική ένα παρθένο
καταφύγιο χωρίς πετρελαϊκές γεωτρήσεις και βιομηχανική αλιεία.
Σύμφωνα με την Greenpeace στην εκστρατεία αυτή –μια από τις
πιο φιλόδοξες που έχει ξεκινήσει ποτέ– παίρνουν μέρος «εκατό προσωπικότητες από
όλο τον κόσμο». Ανάμεσα στις προσωπικότητες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων
οι ηθοποιοί Χιου Γκραντ, Έμιλι Μπλαντ, Χαβιέ Μπαρδέμ, Πενέλοπε Κρουζ, Ρόμπερτ
Ρέντφορντ και Τζέρεμι Άιρονς, οι επιχειρηματίες Ρίτσαρντ Μπράνσον, Ντέιβιντ ντε
Ρόθτσαϊλντ, οι σκηνοθέτες Πέδρο Αλμοδόβαρ, Στίβεν Φρίαρς, οι τραγουδιστές Άνι
Λένοξ, Πολ Μακάρτνεϊ, Μπράιαν Άνταμς και η σχεδιάστρια Βίβιεν Γουέστγουντ.
«Αυτή τη στιγμή ο τεράστιος χώρος γύρω από τους πόλους
ανήκει σε όλους μας, γιατί το διεθνές δίκαιο τον αναγνωρίζει ως διεθνή ύδατα»,
επισημαίνει η περιβαλλοντική οργάνωση. Όμως καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία και
λιώνουν οι πάγοι, οι χώρες που γειτνιάζουν με την Αρκτική προωθούν τις εδαφικές
τους διεκδικήσεις «για να ανοίξουν την πόρτα στους πετρελαϊκούς ομίλους».
Σύμφωνα με τον Κούμι Ναϊντού, γενικό διευθυντή της
Greenpeace International, «η Αρκτική είναι στόχος επιθέσεων και πρέπει να
δράσουμε για να την προστατεύσουμε». «Μια απαγόρευση στις πετρελαϊκές
γεωτρήσεις και στη μη βιώσιμη αλιεία θα ήταν μια μεγάλη νίκη», πρόσθεσε.
Η περιβαλλοντική οργάνωση επισημαίνει ότι η πετρελαϊκή
εταιρεία Shell αναμένεται να ξεκινήσει τις επόμενες εβδομάδες υπεράκτιες
διερευνητικές γεωτρήσεις σε δύο περιοχές της Αρκτικής, κοντά στην Αλάσκα. Ο
ρωσικός πετρελαϊκός όμιλος Gazprom αναμένεται επίσης να επέμβει στην Αρκτική
φέτος. Η εκστρατεία της Greenpeace ξεκίνησε χθες, 21 Ιουνίου, καθώς είναι η
μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου.
Ερευνητές στις ΗΠΑ δημιούργησαν για πρώτη φορά μία
σούπερ-κάμερα με ανάλυση ένα gigapixel, σπάζοντας το φράγμα των megapixel. Σε 5
χρόνια η νέα τεχνολογία μπορεί να έχει πλέον ενσωματωθεί σε καταναλωτικές συσκευές
που θα κυκλοφορούν στην αγορά.
Η ψηφιακή μηχανή τραβά φωτογραφίες που αποτελούνται από ένα
δισεκατομμύριο pixel η κάθε μία, δηλαδή περίπου 1.000 φορές περισσότερα από τις
εικόνες των συμβατικών καμερών, γεγονός που επιτρέπει τη σύλληψη λεπτομερειών
που έως τώρα ήταν «αόρατες». Η κάμερα έχει τόσο μεγάλη ανάλυση που φωτογραφίζει
ένα αντικείμενο πλάτους 3,8 εκατοστών σε απόσταση ενός χιλιομέτρου. Με άλλα
λόγια, φωτογραφίζει πράγματα που οι φωτογράφοι δεν βλέπουν, αλλά ανακαλύπτουν
εκ των υστέρων όταν βλέπουν την φωτογραφία. Η πρωτοποριακή φωτογραφική μηχανή
ζυγίζει 93 κιλά (δεν είναι ακόμα φορητή!) και έχει διαστάσεις 75 x75 x50
εκατοστά. Επιπλέον διαθέτει πολύ μικρότερο διάφραγμα (μόλις 1,6 εκατοστού), ενώ
έχει περίπου πενταπλάσια εικονοστοιχεία - «πίξελ» σε σχέση με τις καλύτερες
σημερινές επαγγελματικές κάμερες και σχεδόν 100 φορές περισσότερα από τις
συνηθισμένες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές «τσέπης».
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Ντιουκ, που έκαναν τη σχετική
δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Nature, χρησιμοποίησαν με συνδυασμένο
τρόπο 98 μικροκάμερες με ένα αισθητήρα των 14 megapixel η κάθε μία, οι οποίες
είναι περιμετρικά διατεταγμένες γύρω από ένα κοινό σφαιρικό φακό. Από κοινού
μπορούν να τραβήξουν μία φωτογραφία με οπτικό πεδίο που έχει εύρος 120 μοιρών
και ύψος 50 μοιρών.
Έως τώρα υπήρχαν φωτογραφικά συστήματα που παρήγαγαν εικόνες
με ανάλυση gigapixel, όμως το πετύχαιναν με τη διαδοχική λήψη 1.000 ή και
περισσότερων εικόνων από την ίδια μηχανή, καθώς αυτή μετακινιόταν αργά στο
χώρο. Αυτή η διαδικασία διαρκεί από κάποια λεπτά έως μία ώρα, ένα πολύ μεγάλο
χρονικό διάστημα στο οποίο πολλά μπορούν να έχουν αλλάξει στο οπτικό πεδίο.
Όμως το νέο σύστημα τραβάει ταυτόχρονα 98 εικόνες, τις οποίες συγχρονίζει σε
μία εικόνα. Η μηχανή τραβά τρεις εικόνες του ενός gigapixel μέσα σε ένα λεπτό.
Στην πραγματικότητα, η κάμερα τραβά μία εικόνα σε λιγότερο από ένα δέκατο του δευτερολέπτου,
αλλά χρειάζονται περίπου 18 δευτερόλεπτα για να μεταφερθεί η εικόνα από τη
διάταξη των 98 μικρο-καμερών στην μνήμη της μηχανής.
Οι ερευνητές έχουν ήδη ετοιμάσει μία βελτιωμένη εκδοχή, με
226 μικρο-κάμερες, που τραβά φωτογραφίες των 2 gigapixel. Συνολικά, η κάμερα,
αν προστεθούν και άλλες μικρο-κάμερες, θα μπορούσε να τραβά φωτογραφίες έως 50 gigapixel
(50.000 megapixel).
Η κάμερα με την ονομασία Aware-2 είναι δυνατό να αξιοποιηθεί
για στρατιωτική επιτήρηση χώρων, για αστρονομικές και άλλες παρατηρήσεις, για
εποπτεία του περιβάλλοντος και φωτογράφηση της άγριας φύσης κ.α.
Η μεγάλη πρόκληση είναι πλέον η προσαρμογή και σμίκρυνση της
τεχνολογίας, προκειμένου το φράγμα των megapixel να σπάσει και στις φορητές
κάμερες, ώστε κάποια στιγμή ο οποιοσδήποτε να μπορεί να τραβά φωτογραφίες με
ανάλυση gigapixel από τη φορητή συσκευή του. Οι ερευνητές ευελπιστούν ότι σε
μία πενταετία η νέα γενιά των καμερών με ανάλυση gigapixel και με μέγεθος
περίπου όπως οι σημερινές κάμερες τύπου SLR, θα είναι διαθέσιμη στην αγορά για
το ευρύ κοινό. Προς το παρόν η κάμερα είναι ασπρόμαυρη, αλλά μελλοντικά θα αναβαθμιστεί
σε έγχρωμη.
Όσο δυνατότερος είναι ο θόρυβος από την κίνηση των οχημάτων
που περνούν κοντά από τα σπίτια, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα των
κατοίκων αυτών να πάθουν έμφραγμα, σύμφωνα τουλάχιστον με μία νέα έρευνα
επιστημόνων από τη Δανία.
Οι ερευνητές που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο επιστημονικό
περιοδικό PLoS ONE, μελέτησαν τις περιπτώσεις άνω των 50.000 ατόμων για μία
σχεδόν δεκαετία και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, κατά μέσο όρο, για κάθε δέκα
ντεσιμπέλ αυξημένου θορύβου από την οδική κυκλοφορία αυξάνεται κατά 12% ο
κίνδυνος εμφράγματος. «Πιστεύουμε ότι ο θόρυβος από την κίνηση των αυτοκινήτων
είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος στη διάρκεια της νύκτας, επειδή διαταράσσει τον
ύπνο», δήλωσαν. Πρόσθεσαν όμως ότι σε οποιαδήποτε ώρα του 24ώρου, η έκθεση στον
θόρυβο της κυκλοφορίας αυξάνει τις ορμόνες του στρες στον οργανισμό, πράγμα
που, με τη σειρά του, αυξάνει τον καρδιολογικό κίνδυνο.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η σχέση ανάμεσα στο θόρυβο και
στα προβλήματα για την καρδιά αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, πέρα από
την αυξημένη ατμοσφαιρική μόλυνση που προκαλεί η οδική κυκλοφορία. Μάλιστα, οι
ερευνητές εκτιμούν ότι το 4% των συνολικών θανάτων από έμφραγμα στην πατρίδα
τους, τη Δανία, προκαλείται από τον θόρυβο της κίνησης των αυτοκινήτων και
άλλων οχημάτων.
Οι επιστήμονες συστήνουν σε όσους ζουν κοντά σε έντονη οδική
κυκλοφορία, να κοιμούνται στο πιο ήσυχο δωμάτιο του σπιτιού τους ή, ακόμα
καλύτερα, να μονώσουν το σπίτι τους από τους ήχους του περιβάλλοντος. Μια
συμπληρωματική λύση είναι η χρησιμοποίηση σε ορισμένους δρόμους με μεγάλη
κίνηση της ασφάλτου χαμηλού θορύβου.
Ο θόρυβος δεν αναγνωρίζεται γενικά από τις κοινωνίες ως
κίνδυνος για την υγεία στο βαθμό που πρέπει, όπως επεσήμαναν οι ερευνητές, αν
και οι Ευρωπαίοι είναι πιο ευαισθητοποιημένοι στο ζήτημα σε σχέση με άλλες
περιοχές της Γης. Μολονότι το πρόβλημα είναι πιο οξύ στις πόλεις, υπάρχουν
παρόλα αυτά περιπτώσεις που είναι δυνατό να ζει κανείς πολύ ήσυχα σε μία πόλη,
αλλά πολύ θορυβωδώς στην επαρχία, ειδικά αν μένει κοντά σε κάποιο κεντρικό
δρόμο.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ο κίνδυνος για την
υγεία αυξάνεται όταν ο θόρυβος ξεπερνά τα 60 ντεσιμπέλ, ενώ η νέα έρευνα
δείχνει ότι ο κίνδυνος αυξάνεται σταδιακά ανάμεσα στα 40 και τα 80 ντεσιμπέλ.
Δέκα ντεσιμπέλ θορύβου είναι αρκετά για να διακόψουν μία συνομιλία, ενώ 85
ντεσιμπέλ είναι συνήθως το ελάχιστο επίπεδο θορύβου στο οποίο απαιτείται
ακουστική προστασία σε ένα εργασιακό περιβάλλον.
Μία νέα έρευνα Δανών επιστημόνων έρχεται να αμφισβητήσει την
πεποίθηση ότι οι έγκυες δεν πρέπει να πίνουν καθόλου αλκοόλ γιατί αυτό θα
βλάψει το έμβρυο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πεντάχρονα παιδιά, των οποίων
οι μητέρες έπιναν μικρές έως μέτριες ποσότητες αλκοόλ (ένα έως οκτώ ποτά την
εβδομάδα) κατά την αρχή της εγκυμοσύνης, δεν εμφάνιζαν αναπτυξιακές και
νοητικές διαταραχές.
Όμως όταν οι έγκυες πίνουν παραπάνω (περισσότερα από οκτώ
ποτά εβδομαδιαίως), τότε, όπως διαπιστώθηκε, τα παιδιά στα πέντε τους χρόνια
έχουν μειωμένη ικανότητα προσοχής και συγκέντρωσης. Πάντως οι ειδικοί δεν θεωρούν
ότι πρέπει, προς το παρόν τουλάχιστον, να αλλάξουν οι απαγορευτικές συστάσεις
στις εγκύους να μην καταναλώνουν αλκοόλ, καθώς τα ευρήματα της νέας έρευνας θα
μπορούσαν να στείλουν ένα λάθος μήνυμα, ιδίως σε όσες γυναίκες έχουν ροπή προς
το αλκοόλ.
Οι Δανοί ερευνητές του Πανεπιστημίου του Άαρχους, που
δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό γυναικολογίας International Journal
of Obstetrics and Gynecology, ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 1.600 γυναίκες,
όσον αφορά την κατανάλωση αλκοόλ κατά την εγκυμοσύνη. Στην ηλικία των πέντε
ετών, τα παιδιά αυτών των γυναικών υποβλήθηκαν σε μία σειρά από τεστ για να
εκτιμηθεί ο βαθμός ανάπτυξης του εγκεφάλου τους.
Όπως διαπιστώθηκε, τα παιδιά που γεννήθηκαν από μητέρες, οι
οποίες κατά την εγκυμοσύνη έπιναν λίγο (ένα έως τέσσερα ποτά την εβδομάδα) έως
μέτρια (πέντε έως οκτώ ποτά εβδομαδιαίως), δεν εμφάνιζαν κάποιο πρόβλημα
εγκεφαλικής ανάπτυξης. Πρόβλημα δεν διαπιστώθηκε ούτε στα παιδιά των οποίων οι
μητέρες τελείως περιστασιακά μπορεί να ήπιαν μέσα σε μία μόνο μέρα, π.χ. σε ένα
πάρτι, αρκετά ποτά (πάνω από πέντε). Αντίθετα, όσες γυναίκες συστηματικά έπιναν
πάνω από οκτώ ποτά την εβδομάδα, οι επιδόσεις των πεντάχρονων παιδιών τους
εμφάνιζαν υστέρηση.
Οι γιατροί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αν και το καλύτερο
για τις εγκύους θα ήταν να αποφεύγουν τελείως το αλκοόλ, οι μικρές ποσότητες
πιθανώς δεν αποτελούν ιδιαίτερο πρόβλημα. Τόνισαν όμως ότι χρειάζονται κι άλλες
μεγάλες έρευνες για να επιβεβαιώσουν το συμπέρασμά τους.
Άλλοι επιστήμονες εμφανίζονται επιφυλακτικοί, θεωρώντας ότι
είναι ακόμα πρόωρο να δοθεί «πράσινο φως» στις εγκύους να πίνουν αλκοόλ, έστω
και με μέτρο, καθώς δεν απέκλεισαν ότι μπορεί να προκαλούνται μεταβολές στον
εγκέφαλο των εμβρύων, οι οποίες να εκδηλώνουν τις παρενέργειές τους μετά την
ηλικία των πέντε ετών. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η μεγάλη κατανάλωση
αλκοόλ κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να επιφέρει αποβολή του εμβρύου ή πρόωρη
γέννησή του.
Η μοναξιά ροκανίζει τη ζωή των ανθρώπων, όπως επιβεβαιώνουν
δύο νέες αμερικανικές επιστημονικές έρευνες, που δείχνουν ότι όσοι ζουν μόνοι
τους, έχουν αυξημένες πιθανότητες να πεθάνουν από καρδιά ή από άλλη αιτία.
Η πρώτη μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι άνθρωποι ζουν μόνοι τους,
είναι πιο πιθανό να πεθάνουν από καρδιαγγειακό πρόβλημα, ενώ η δεύτερη κατέληξε
στο συμπέρασμα ότι τα άτομα άνω των 60 ετών κινδυνεύουν περισσότερο από μία
γενικότερη κατάπτωση των λειτουργιών και ικανοτήτων τους ή και από θάνατο, όταν
είναι μόνοι τους ή αισθάνονται έτσι. Και οι δύο έρευνες δημοσιεύθηκαν στο ιατρικό
περιοδικό Archive of Internal Medicine.
Όπως τόνισε ο υπεύθυνος της πρώτης μελέτης Ντίπακ Μπλατ της
Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Νοσοκομείου Brigham and
Women's της Βοστόνης, «η μοναχική ζωή από μόνη της αποτελεί παράγοντα κινδύνου»
και αυτό άσχετα με το αν κανείς ζει μόνος του γιατί το επέλεξε ή επειδή έχασε
το σύντροφό του. Όπως επεσήμανε, κάποιος μπορεί να νιώθει μοναξιά παρόλο που
δεν ζει μόνος του ή, αντίθετα, μπορεί να ζει μόνος του, αλλά να μην νιώθει
μοναξιά. Παρόλα αυτά, η ζωή χωρίς σύντροφο αφήνει το αρνητικό της αποτύπωμα
στον οργανισμό.
Μία βασική αιτία για τις επιπτώσεις της μοναξιάς, κατά τους
ερευνητές, είναι ότι επιφέρει κατάθλιψη σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και
αυτό σημαίνει ότι ο μοναχικός άνθρωπος σταδιακά παύει να ενδιαφέρεται για την
κατάσταση της υγείας τους. Ακριβώς για αυτό, κατά τον Μπλατ, οι γιατροί πρέπει
να φροντίζουν να σχηματίζουν ένα πλήρες κοινωνικό ιστορικό του ασθενούς, ώστε
να αξιολογούν καλύτερα τους παράγοντες κινδύνου, ανάλογα με την μοναξιά που ο
καθένας βιώνει στην καθημερινή ζωή του.
Η μοναξιά σχετίζεται με θνησιμότητα 14,1% από οποιαδήποτε
αιτία μέσα σε διάστημα τετραετίας (έναντι 11,1% όσων δεν ζουν μόνοι τους) και
με θνησιμότητα 8,6% (έναντι 6,8%) ειδικά από καρδιαγγειακή αιτία. Από άποψη
ηλικίας, για τα μοναχικά άτομα 45 έως 65 ετών ο κίνδυνος θανάτου είναι 7,7%
(έναντι 5,7%) και για τα άτομα 66 έως 80 ετών 13,2% (έναντι 12,3%), ενώ για
τους άνω των 80 ετών δεν υπάρχει διαφορά στον κίνδυνο θανάτου μεταξύ μοναχικών
και μη. Συνεπώς ο κίνδυνος είναι αναλογικά μεγαλύτερος στους μοναχικούς
ανθρώπους μικρότερης ηλικίας.
Η δεύτερη έρευνα, με επικεφαλής τη Κάρλα Περισινότο του Πανεπιστημίου
UCSFβρήκε
ότι η μοναξιά σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου μέσα σε μία
χρονική περίοδο εξαετίας, αλλά επίσης με λειτουργική κατάπτωση του οργανισμού
των μοναχικών ανθρώπων. Οι ερευνητές, που μελέτησαν 1.600 άτομα με μέση ηλικία
71 ετών, εκ των οποίων το 43% ένιωθαν μοναξιά, βρήκαν ότι μέσα στην επόμενη
εξαετία το 24,8%των μοναχικών (έναντι 12,5% των υπολοίπων) εμφάνισαν δυσκολίες
στην εκτέλεση των καθημερινών δραστηριοτήτων τους, ενώ το 40,8% (έναντι 27,9%)
δυσκολεύονταν να ανέβουν σκάλες.
Και οι δύο μελέτες από κοινού δείχνουν ότι η κοινωνική
απομόνωση αυξάνει την καρδιαγγειακή θνησιμότητα, ιδίως σε άτομα που έχουν
καρδιολογική προδιάθεση. Σύμφωνα με προηγούμενες επιδημιολογικές έρευνες, η
μοναξιά και η απομόνωση από τις κοινωνικές σχέσεις επιδρά στην ορμονική
λειτουργία και δημιουργεί συναισθηματικό στρες.
Τα οστά που βρέθηκαν το 2010 κάτω από εκκλησία της
Βουλγαρίας θα μπορούσαν να ανήκουν στον Ιωάννη τον Βαπτιστή, σύμφωνα με τη νέα
χρονολόγησή τους με τη μέθοδο του «άνθρακα 14» που έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημίου
της Οξφόρδης. Όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση του βρετανικού πανεπιστημίου, η φάλαγγα
(οστό των δακτύλων) που εξετάστηκε στην Οξφόρδη χρονολογείται από τον 1ο
μ.Χ. αιώνα, την εποχή δηλαδή που φέρεται να έζησε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής.
Οι επιστήμονες εξέφρασαν την έκπληξή τους για την ηλικία των
οστών, αλλά επισήμαναν πως μόνο αυτό δεν αρκεί για να βεβαιώσουν ότι ανήκουν
στον Ιωάννη. Η ανακάλυψη των οστών έγινε στη διάρκεια ανασκαφών το 2010 κάτω
από εκκλησία στο νησί της Βουλγαρίας Σβέτι Ιβάν, που σημαίνει Άγιος Ιωάννης. Κάτω
από την αγία τράπεζα βρέθηκε μια μικρή μαρμάρινη σαρκοφάγος, η οποίαπεριείχε ανθρώπινα οστά –μια φάλαγγα, το μπροστινό
μέρος ενός κρανίου, ένα δόντι– αλλά και τρία οστά ζώων.
Ο Τόμας Χίγκαμ και ο Κρίστοφερ Ράμσεϊ προσπάθησαν να
χρονολογήσουν τα οστά, αλλά μόνο η φάλαγγα περιείχε αρκετό κολλαγόνο για να
μπορεί να εφαρμοστεί η μέθοδος του «άνθρακα 14». «Μας προκάλεσε έκπληξη το
γεγονός ότι τα οστά είναι τόσο παλιά. Πιστεύαμε ότι ήταν πιο πρόσφατα του 3ου
ή του 4ου αιώνα. Το αν είναι ή όχι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είναι μια
ερώτηση στην οποία δεν μπορούμε να απαντήσουμε σήμερα και ίσως δεν θα μπορέσουμε
να το κάνουμε ποτέ», επισήμανε. τόνισε ο Χίγκαμ.
Ερευνητές από το πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης κατάφεραν να
ανασυνθέσουν τμήμα του γονιδιώματος των οστών και η ακολουθία του DNA έδειξε
ότι ανήκουν στο ίδιο άτομο, που το πιθανότερο ήταν να πρόκειται για άντρα, με
γενετικά χαρακτηριστικά από τη Μέση Ανατολή.
Δίπλα στη σαρκοφάγο, οι βούλγαροι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα
μικρό κουτί από ηφαιστειακή πέτρα με επιγραφή στα αρχαία ελληνικά που
αναφέρεται στον Ιωάννη και την ημέρα της γιορτής του. Το κείμενο ζητάει τη
βοήθεια του Θεού για τον «υπηρέτη του Θωμά», που σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες
είχε αναλάβει να μεταφέρει τα οστά στη Βουλγαρία.
Από τις αναλύσεις στο κουτί προέκυψε πως πραγματικά
προέρχεται από την Καππαδοκία. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως τα οστά έφτασαν στο
νησί της Βουλγαρίας από την Αντιόχεια, όπου φυλασσόταν μέχρι τον 10ο
αιώνα λείψανο, για το οποίο πιστευόταν ότι ήταν το δεξί χέρι του Ιωάννη.
Οι χιμπατζήδες θα πρέπει πλέον οριστικά και επίσημα να
μοιραστούν τον επίζηλο τίτλο του πιο στενού συγγενούς του ανθρώπου με ένα άλλο
είδος μεγάλου πιθήκου, τον μπονόμπο, το γονιδίωμα του οποίου αποκωδικοποιήθηκε για
πρώτη φορά. Είναι ο τελευταίος μεγάλος πίθηκος που αποκαλύπτει τα γενετικά
μυστικά του, καθώς έχει προηγηθεί η ανάγνωση του DNA του χιμπατζή, του ουραγκοτάγκου
και του γορίλα.
Μία μεγάλη διεθνής ομάδα ερευνητών, που «διάβασε» το DNA του
πιθήκου αυτού, επιβεβαίωσε ότι ο μπονόμπο έχει κοινό με τον άνθρωπο το ίδιο
ποσοστό γενετικού κώδικα που έχει και ο χιμπατζής, δηλαδή σχεδόν 99%. Ειδικότερα,
άνθρωποι και μπονόμπο (όπως επίσης άνθρωποι και χιμπατζήδες) έχουν κοινό το
98,7% του DNA τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι άνθρωποι έχουν κοινό ένα μικρό
μέρος του DNA τους (περίπου 1,6%) μόνο με τους μπονόμπο αλλά όχι με τους χιμπατζήδες
και, αντίστροφα, ένα παρόμοιο μικρό ποσοστό του ανθρώπου είναι κοινό με τους
χιμπατζήδες αλλά όχι με τους μπονόμπο.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους επιστήμονες του Ινστιτούτου
Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ στη Λειψία (μεταξύ των οποίων ο κορυφαίος γενετιστής
Σβάντε Πάαμπο), που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Nature,
βρήκαν και μερικές καθοριστικές διαφορές στο DNA των τριών ειδών (ανθρώπου,
χιμπατζή και μπονόμπο), που εξηγούν γιατί, παρά τη γενετική ομοιότητα, δεν
μοιάζουν μεταξύ τους και δεν συμπεριφέρονται το ίδιο.
Από το 2005 που διαβάστηκε το γονιδίωμα του χιμπατζή, οι
επιστήμονες τούς θεωρούσαν τους πιο στενούς εν ζωή συγγενείς μας. Στην
πραγματικότητα όμως οι χιμπατζήδες διαιρούνται σε δύο είδη, που έχουν αρκετές
διαφορές μεταξύ τους: τους κοινούς χιμπατζήδες (Pan troglodytes) και τους
μπονόμπο (Pan paniscus).Ο πρόγονος των ανθρώπων διαχωρίστηκε εξελικτικά από τον
κοινό πρόγονο χιμπατζήδων και μπονόμπο πριν από 5 έως 7 εκατ. χρόνια. Οι
επιστήμονες εκτιμούν ότι ο κοινός προγονικός πληθυσμός από τον οποίο προέκυψαν
αργότερα τόσο οι άνθρωποι, όσο και οι πίθηκοι, ήταν αρκετά μεγάλος και γενετικά
διαφοροποιημένος, καθώς υπολογίζεται ότι αριθμούσε γύρω στα 27.000 άτομα.
Η πλήρης γενετική ανάλυση του DNA ενός θηλυκού μπονόμπο από
τον ζωολογικό κήπο της Λειψίας έδειξε ότι οι μπονόμπο και οι χιμπατζήδες έχουν
κοινό το 99,6% των γονιδίων τους, δηλαδή αυτά τα δύο είδη αφρικανικών πιθήκων
είναι πολύ στενοί συγγενείς, παρόλο που διαχωρίστηκαν και αυτοί μεταξύ τους και
ακολούθησαν διαφορετικές εξελικτικές πορείες πριν από περίπου ένα εκατ. χρόνια.
Μπονόμπο και χιμπατζήδες ζουν στην κεντρική Αφρική, αλλά οι πληθυσμοί
τους χωρίζονται από τον μεγάλο ποταμό Κονγκό, η δημιουργία του οποίου πριν από
περίπου δύο εκατ. χρόνια πιστεύεται ότι οδήγησε στην εξελικτική απόκλιση των
δύο ειδών, σε μία εποχή όταν ήδη οι «όρθιοι» πρόγονοι του ανθρώπου (Homo erectus)
είχαν αρχίσει να τριγυρνούν στην αφρικανική σαβάνα. Σήμερα οι μπονόμπο ζουν
μόνο στη Δημοκρατία του Κονγκό, νότια του ομώνυμου ποταμού, και δεν υπάρχουν
ενδείξεις ότι είχαν οποιαδήποτε γενετική επιμειξία με τους χιμπατζήδες μετά τον
διαχωρισμό τους.
Από πλευράς συμπεριφοράς, τα δύο είδη διαφέρουν σημαντικά,
καθώς οι επιθετικοί χιμπατζήδες καταφεύγουν συχνά στη βία για να επιλύσουν τις
διαφορές τους, ενώ οι μπονόμπο χρησιμοποιούν συστηματικά… το σεξ (ακόμα και το
ομοφυλοφιλικό) για να εναρμονίσουν τις διαμάχες στην κοινότητά τους!
Τα καυσαέρια των κινητήρων ντίζελ προκαλούν καρκίνο στους
ανθρώπους, δήλωσαν σήμερα εμπειρογνώμονες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
(ΠΟΥ), που αύξησαν το βαθμό επικινδυνότητας από τα καυσαέρια του πετρελαίου με
βάση τα στοιχεία που τα συνδέουν με τον καρκίνο του πνεύμονα και της ουροδόχου
κύστης.
Σε μια ανακοίνωση που ενδέχεται να προκαλέσει κατάπληξη
μεταξύ των κατασκευαστών αυτοκινήτων και φορτηγών, η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας
για τον Καρκίνο (IARC), το τμήμα για τον καρκίνο του ΠΟΥ, αναταξινόμησε τα
καυσαέρια από κινητήρες ντίζελ από την ομάδα 2Α, των πιθανών καρκινογόνων
ουσιών, στις ουσίες της ομάδας 1, που έχουν σαφή σύνδεση με τον καρκίνο. «Η
ομάδα εργασίας των εμπειρογνωμόνων διαπίστωσε ότι τα καυσαέρια του ντίζελ μπορούν
να προκαλέσουν καρκίνο του πνεύμονα και σημείωσε, επίσης, μια θετική συσχέτιση
με έναν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου της ουροδόχου κύστης», αναφέρει σε ανακοίνωσή
της η IARC.
Η απόφαση είναι το αποτέλεσμα μιας εβδομαδιαίας συνόδου
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που αξιολόγησαν τα τελευταία επιστημονικά στοιχεία
σχετικά με τη δυνατότητα πρόκλησης καρκίνου των καυσαερίων του ντίζελ και της
βενζίνης. Η ομάδα δήλωσε ότι τα καυσαέρια βενζίνης θα πρέπει να ταξινομούνται
ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο», ένα εύρημα που παραμένει αμετάβλητο
από την προηγούμενη εκτίμηση της IARC το 1989.
Μία νέα επιστημονική έρευνα έρχεται να απομυθοποιήσει την
πολυδιαφημισμένη ωφέλεια για τη νοητική υγεία των ηλικιωμένων από τα ωμέγα-3
λιπαρά οξέα, που υπάρχουν κυρίως σε μεγάλες ποσότητες σε ορισμένα ψάρια
(σολομός, σαρδέλες κ.α.) ή λαμβάνονται μέσω ειδικών διατροφικών συμπληρωμάτων
σε μορφή χαπιού. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτά είναι χάσιμο χρόνου για την
καταπολέμηση της άνοιας, καθώς, όπως έδειξε η μελέτη, τα συγκεκριμένα διατροφικά
συμπληρώματα δεν προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία από ό,τι τα εικονικά χάπια
(πλασέμπο).
Οι ερευνητές, που αξιολόγησαν τις έως τώρα μεγάλες έρευνες
που έχουν γίνει πάνω στο ζήτημα (αφορούσαν συνολικά πάνω από 3.500 ανθρώπους
επί τριάμισι χρόνια) και δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό
PNAS, ανέφεραν πάντως πως θα χρειαστούνκι άλλες μακρόχρονες έρευνες για να υπάρξουν οριστικά συμπεράσματα.
Κυρίως πρέπει να διευκρινισθεί κατά πόσον είναι δυνατό να υπάρξει όφελος για
τον εγκέφαλο, αν τα ωμέγα-3 λαμβάνονται για ακόμα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα,
άνω των τριάμισι ετών.
Τα λιπαρά οξέα έχουν συνδεθεί με τη μείωση του
καρδιαγγειακού κινδύνου και οι ειδικοί συμβουλεύουν ότι μία υγιής δίαιτα πρέπει
να περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο μερίδες ψαριού την εβδομάδα, εκ των οποίων η
μία να αφορά λιπαρό ψάρι. Όμως τα επιστημονικά στοιχεία αναφορικά με την
ωφέλεια των ωμέγα-3 για τον εγκέφαλο και την καταπολέμηση της γεροντικής άνοιας
είναι μέχρι τώρα πιο αμφισβητούμενα και η νέα έρευνα δείχνει ότι τελικά μάλλον
δεν υπάρχει κάποιο όφελος.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι συμμετέχοντες που έπαιρναν
ωμέγα-3, δεν είχαν καλύτερες επιδόσεις στα μνημονικά και άλλα νοητικά τεστ σε
σχέση με όσους είχαν πάρει απλώς ένα εικονικό χάπι. «Δεν φαίνεται να υπάρχει
κάποιο όφελος για τη νοητική υγεία των ηλικιωμένων από τη λήψη διατροφικών
συμπληρωμάτων με ωμέγα-3. Έτσι, οι ενδείξεις είναι απογοητευτικές, προς το
παρόν, όμως παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσον μία πιο μακρόχρονη έρευνα
θα έδειχνε άλλο αποτέλεσμα», δήλωσε ο ερευνητής Άλαν Ντάνγκουρ της Σχολής
Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου. Συμπλήρωσε όμως ότι «το ψάρι
αποτελεί σημαντικό μέρος μιας υγιεινής διατροφής».
Μία άλλη επιστημονική έρευνα, που έγινε σε 12.500 ανθρώπους
με μέση ηλικία 64 ετών και δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό «New England
Journal of Medicine», κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στους ανθρώπους που έχουν
διαβήτη τύπου 2 ή προ-διαβήτη, δηλαδή είναι αυξημένο το επίπεδο του σακχάρου
στο αίμα τους, η λήψη ωμέγα-3 λιπαρών οξέων δεν βοηθά στην πρόληψη των
εμφραγμάτων και των εγκεφαλικών.
Όπως έδειξε η μελέτη, όσοι έπαιρναν 900 μιλιγκράμ ωμέγα-3
καθημερινά, δεν είχαν λιγότερες πιθανότητες μέσα σε χρονικό διάστημα έξι ετών
να πάθουν έμφραγμα ή εγκεφαλικό ή να πεθάνουν από αυτό, σε σχέση με όσους είχαν
πάρει μόνο εικονικό χάπι. Προηγούμενες επιδημιολογικές έρευνες έχουν δείξει ότι
η τακτική λήψη ωμέγα-3 από το ψάρι ή με χάπι μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο,
αλλά φαίνεται πως αυτό δεν συμβαίνει στους διαβητικούς.
Είναι γνωστό ότι ο Άρης είναι γεμάτος κρατήρες που
δημιουργήθηκαν από την πρόσκρουση μετεωριτών, αστεροειδών και άλλων ουράνιων
σωμάτων στην επιφάνειά του, στη διάρκεια των δισεκατομμυρίων ετών της ύπαρξης
του πλανήτη. Τώρα, για πρώτη φορά, οι επιστήμονες βρήκαν την υπομονή να
μετρήσουν πόσοι ακριβώς είναι οι κρατήρες αυτοί και ανακοίνωσαν πως άθροισαν 636.000
κρατήρες με διάμετρο ένα χιλιόμετρο και πάνω (προφανώς υπάρχουν αρκετοί
μικρότεροι κρατήρες!).
Η έρευνα επιστημόνων του πανεπιστημίου του Κολοράντο
παρουσιάστηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Geophysical Research». Οι
πληροφορίες για τους κρατήρες προέρχονται από στοιχεία που έχουν συλλέξει, όλα
αυτά τα χρόνια, οι αποστολές διαφόρων σκαφών που είτε βρέθηκαν σε τροχιά γύρω
από τον Άρη, είτε έκαναν –και κάνουν ακόμα– επιτόπια έρευνα στο έδαφός του. Η
βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε, η μεγαλύτερη ως τώρα για τον «κόκκινο πλανήτη»,
ρίχνει περισσότερο φως στην ιστορία του Άρη και, μεταξύ άλλων, θα βοηθήσει να
χρονολογηθούν καλύτερα οι επιμέρους περιοχές του εδάφους του.
Επίσης, θα εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για τη δυνατότητα
του πλανήτη να έχει φιλοξενήσει πρωτόγονη ζωή στο παρελθόν. Πολλοί από τους
ευμεγέθεις κρατήρες που προήλθαν από ισχυρή πρόσκρουση, εκτιμάται ότι μπορεί να
δημιούργησαν υδροθερμικά συστήματα, που με τη σειρά τους ίσως αποτέλεσαν
φιλόξενα περιβάλλοντα για την ανάπτυξη μικροοργανισμών, με την προϋπόθεση
βέβαια ότι παράλληλα υπήρχε τότε νερό στον φλοιό του Άρη. Από την άλλη όμως, οι
μεγάλες προσκρούσεις αστεροειδών και κομητών σε ένα πλανήτη μπορούν να
επιφέρουν μαζική εξαφάνιση των ειδών ζωής, όπως έχει συμβεί και στη Γη (π.χ. με
τον αστεροειδή που έπεσε πριν από περίπου 65 εκατ. χρόνια και καταδίκασε σε
εξαφάνιση τους δεινόσαυρους).
Οι περισσότεροι μικρότεροι κρατήρες του Άρη είναι πιο νέοι
σε ηλικία σε σχέση με τους μεγαλύτερους και αποτελούν την μεγάλη πλειονότητα.
Όπως και στη Γη, ένα μεγάλο μέρος της επιφάνειας του Άρη έχει «ανακυκλωθεί» από
τις γεωλογικές διεργασίες, κυρίως από την ηφαιστειακή δραστηριότητα και τη διάβρωση
του εδάφους, με συνέπεια πολλοί παλαιότεροι κρατήρες να έχουν πια εξαφανισθεί.
Η ακριβέστερη καταγραφή των αρειανών κρατήρων θα βοηθήσει
και τη NASA να προγραμματίσει καλύτερα μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στον
Κόκκινο Πλανήτη τόσο από άποψη ερευνητικού ενδιαφέροντος, όσο και μεγαλύτερης
ασφάλειας.
Οι υπάρχουσες βάσεις δεδομένων για τους κρατήρες άλλων
γειτονικών πλανητών είναι σαφώς πιο ελλιπείς. Στη Σελήνη έχουν καταγραφεί
πλήρως μόνον οι κρατήρες με διάμετρο μεγαλύτερη από 10 έως 15 χιλιόμετρα, ενώ
στον Έρμή πάνω από 20 χιλιόμετρα. Στη Γη έχουν εντοπιστεί μόνο 150 έως 200
κρατήρες, καθώς τα ίχνη των περισσότερων εξαφανίστηκαν στο πέρασμα του χρόνου
(δημιουργώντας έτσι μια ψευδαίσθηση ασφάλειας για τον πλανήτη μας…).
Σε όλο το ηλιακό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων της Γης και
του Άρη, στις αρχικές φάσεις του και έως πριν από 3,9 δισεκατομμύρια χρόνια,
υπήρχαν αλλεπάλληλα κύματα «βομβαρδισμού» από ουράνια σώματα διαφόρων μεγεθών,
μερικά πολύ μεγάλα και με κατακλυσμικές επιπτώσεις μετά την πρόσκρουση.